#Kommaneuken



Het is een genot om een nieuw boek open te slaan. De nog strakke omslag, de geur van vers papier en bovenal de belofte van een goed verhaal. Vorige week begon ik verwachtingsvol aan HET LICHT VAN DE NACHT, een roman van Emanuele Altissimo. Mijn enthousiasme liep al na een paar bladzijden blutsjes op. Met het verhaal is niet veel mis, maar met de taal en de logica des te meer.


‘Kan gebeuren. De redacteur is ook maar een mens’.

Dat dacht ik toen ik op de derde bladzijde deze zin las (…) naar het zomercentrum in de buurt te kunnen, waar ik twee jongens kenden (…).

Een paar bladzijden verder laat de schrijver de hoofdpersoon, een klein jongetje, iets zeggen over de bril die zijn opa draagt. Hij haalde zijn bril uit het zakje van zijn overhemd. Die bril was nog van zijn vader geweest (…) met een zilveren montuur en glazen die erin waren gezet met ouderwetse zorg. Apart dat zo’n klein mannetje daar al oog voor heeft. Maar alla.                  

Buiten dwarrelde langzaam sneeuw (…) Fijn dat het binnen droog bleef en gaat dwarrelen niet per definitie langzaam?

Opa (…) en ademde hard. Luidruchtig oké, maar hard?

Dan spreek ik mezelf streng toe. Zeur niet. Geniet!



Slordig

Waar ik echt op afknap zijn de komma’s waarmee bijzonder slordig wordt omgesprongen. Het boek staat er bol van. Je hoeft geen kommaneuker te zijn om erover te struikelen. Deze zinnen trof ik aan op drie opeenvolgende pagina’s.

Toen hij opkeek, was hij ouder geworden.

Ik vond het gedicht mooi, het leren was net zoiets als (…).

Opa’s radio stond hard, ik stelde me voor dat hij niets had gehoord.

Ik had opeens mijn ogen opengedaan, was bezweet, en had zere benen.

Toen ik de badkamer uit liep, had ik mijn pyjama opgeraapt.



Niks fout

Ik heb de uitgever van dit boek gewezen op enkele pertinente schrijf- en stijlfouten. Ik ontving een vriendelijk berichtje, waarin de redactrice me bedankte voor mijn oplettendheid. Bij een herdruk zouden de fouten worden verbeterd, echter van verkeerd kommagebruik was volgens haar geen sprake. 'Wij volgen de Schrijfwijzer van Jan Renkema', zo liet ze me weten. Maar de eerste komma-regel, die deze hogepriester van de taal ons aanreikt, is: Gebruik zo min mogelijk komma’s!



Regels

Ik geef toe, de komma is een lastig ding en de regels zijn diffuus. Maar dat betekent niet dat we maar wat moeten aanklooien. Het belangrijkste uitgangspunt volgens Onze Taal is dat de komma het leesgemak bevordert en verwarring voorkomt. Wat te denken van een zin als: Ik hou van je, pik! Laat je die komma achterwege, dan krijgt dit onschuldige zinnetje toch een heel andere lading.




De komma voor ‘en’

Renkema en andere schrijfgoeroes merken terecht op dat de komma in sommige gevallen - anders dan je vroeger leerde - best voor ‘en’ kan worden geplaatst. In sommige gevallen! Anders gezegd, beste schrijver, vertaler of redacteur: in de meeste gevallen niet!

Waarom niet?

Omdat het onnodig is en erg dom staat!


Punt.